Van controle naar vertrouwen: hoe kinderen zelf willen leren

Een persoonlijke reflectie over ontmoeten, loslaten en intrinsieke motivatie bij kinderen.

Afgelopen vrijdag, op 1 mei — de dag van de arbeid — ben ik 55 jaar geworden.

Toen ik de deur opendeed, begon Ceren samen met haar moeder en haar begeleider enthousiast te zingen: “Er is er een jarig, hoera hoera, dat kun je wel zien, dat is Caroline!” Ze straalde en gaf me een cadeautje.

Ik was ontroerd, want dankzij haar heb ik mijn manier van werken zes jaar geleden veranderd. Toen weigerde ze alles wat ik voorstelde. Alles wat ik zei voelde voor haar als instructie of dwang — zelfs als daar een beloning tegenover stond. Ze schreeuwde en wilde niet werken voor beloningen.

Achteraf ben ik daar dankbaar voor. Hierdoor werd ik gedwongen me aan te sluiten bij wat zij wilde doen en wat haar interesseerde, ook al was dat in het begin niet veel. Maar telkens wanneer ik probeerde haar te sturen, ontstond er weerstand. Veel weerstand. Daarom besloot ik daarmee te stoppen.

Ik haalde de druk eraf — bij haar en bij mij. Vandaag zie ik heel precies wat er verandert, wanneer je stopt met sturen en de actie mogelijk maakt.

Vanaf dat moment speelden we vaak dezelfde, eenvoudige spelletjes. Maar bijna onopgemerkt kon ik steeds meer variatie aanbrengen en het spel uitbreiden. Ook accepteerde ze steeds vaker dat ik liedjes zong en later vroeg ze daar zelfs om. Ze raakte geïnteresseerd in letters en maakte er woorden mee — eerst de namen van haar favoriete poppetjes, later kleine zinnen. Vandaag kan ze lezen en schrijven.

Ze vraagt me de liedjes van het Zandkasteel uit te schrijven zodat ze ze kan meezingen. Ze stopt video’s en spoelt terug als we een zin niet goed onthouden hebben. Ze herhaalt stukken om zichzelf te verbeteren en past zelfs de snelheid aan als het te snel gaat, zodat ze het goed kan leren.

Tijdens raadspelletjes onthoudt ze nieuwe woorden vaak in één keer en gebruikt ze die kort daarna zelf — simpelweg omdat ze ze wil leren.

Vandaag voelt mijn werk niet meer als werk, maar als ontmoetingen — met ouders, professionals en kinderen — waarin ik het kind echt ontmoet en waarin er iets kan ontstaan. Mijn manier van werken is veranderd: van controle naar loslaten, van vaste programma’s naar verder bouwen op wat het kind zelf laat zien, en van “iets gedaan krijgen” naar situaties creëren waarin een kind zelf wil meedoen, ontdekken en leren.

Tijd speelt daarin een andere rol. Sessies duren soms 45 minuten en soms 3 uur, ook al plannen we er meestal 2. Kinderen geven zelf aan wanneer het genoeg is.

Ze hebben ervaren dat ze mogen vragen wat ze willen en mogen aangeven wanneer ze iets niet willen.

In die omstandigheden zie je echte ontwikkeling. Kinderen komen graag — en vooral: ze leren.

Niet omdat ze beloond worden, maar omdat ze intrinsiek gemotiveerd zijn.

De manier waarop ik vandaag werk, heb ik de afgelopen jaren steeds verder uitgewerkt. Volgende maand verschijnt daar ook mijn boek over.

Gratis webinar 19 mei

Wil je concreet zien hoe dit eruitziet in de praktijk?

Op 19 mei laat ik zien hoe je situaties kunt creëren waarin kinderen initiatief nemen en gemotiveerd zijn om te spelen, te communiceren en te leren. (30 min + 15 min vragen)

Reserveer hier je plek.

Ik hoop nog lang ouders en kinderen te mogen ontvangen in wat de kinderen zelf zijn gaan noemen:

“Het huis van Caroline”

Caroline
www.carolinepeters.eu