Caroline Peters
Begeleiding bij autisme
ADIS™ · SCHOLING VOOR PROFESSIONALS · BEGELEIDING VOOR OUDERS
Een kind met autisme kan woorden kennen, taken uitvoeren en instructies volgen,
maar nog weinig spontaan communiceren, samenspelen of deelnemen.
Soms blijft het wachten op een vraag of aanwijzing van een volwassene.
Met ADIS™ leren ouders en professionals aansluiten bij wat het kind al zelf doet.
Door de interactie, het spel en dagelijkse activiteiten doelgericht vorm te geven,
ondersteun je stap voor stap spontane communicatie, sociale motivatie,
taalontwikkeling en echte samenwerking.
Niet alleen iets kunnen, maar het ook uit zichzelf gaan gebruiken. Met kleine, haalbare ontwikkelingsstappen (shaping) bouwen we voort op wat het kind al laat zien en op de natuurlijke betekenis van spel en contact.
DE KERNVRAAG VAN ADIS™
Wat doet het kind al uit zichzelf, en welke omstandigheden maken een volgende stap binnen die activiteit mogelijk?
Soms betekent dat wachten en observeren. Soms pas je het materiaal aan, maak je een eerste handeling eenvoudiger of doe je zelf een korte activiteit voor, zonder een reactie te eisen. Daarna bouw je verder op de kleine ontwikkeling die werkelijk verschijnt.
Wat doet het kind uit zichzelf wanneer de volwassene even stopt met vragen stellen, aanwijzingen geven of voordoen?
Niet als test, maar om te ontdekken wat het kind al opmerkt, kiest, probeert of communiceert.
VAN LEZEN NAAR KIJKEN NAAR DOEN
Op 28 oktober verschijnt mijn artikel over de manier van kijken achter ADIS™ in BALANS Magazine. Wil je daarna eerst ervaren wat ik bedoel voordat je je inschrijft voor een hele workshopdag? Dan kun je op 3 november gratis online kennismaken.
28 OKTOBER 2026
Een eerste kennismaking met de vraag wat er zichtbaar wordt wanneer volwassenen minder snel vragen, helpen, voordoen of invullen.
3 NOVEMBER · 20.00–21.00 UUR
Voor ouders en professionals die de manier van kijken én handelen binnen ADIS™ eerst willen ervaren aan de hand van concrete situaties.
11 NOVEMBER · ZOETERWOUDE
Volg Adibs ontwikkeling via praktijkvideo's en ontdek hoe je spontane communicatie, sociale motivatie, taal, samenspel en samenwerking stap voor stap helpt ontwikkelen.
ADIS™-SCHOLING VOOR PROFESSIONALS
Werk je met kinderen met autisme? Met ADIS™ leer je meer dan observeren. Je ontdekt hoe je vanuit wat het kind zelf al doet, communicatie, sociale motivatie, taal, samenspel en samenwerking stap voor stap helpt ontwikkelen, binnen spel en dagelijkse activiteiten.
Tijdens deze introductiedag in Zoeterwoude volg je Adibs ontwikkeling aan de hand van echte praktijkvideo's. Je ziet hoe ik communicatie, sociale motivatie, spel, taal en samenwerking met shaping ondersteun. Voor professionals én ouders.
Bekijk het programma en schrijf je in Bekijk de scholing voor instellingenINCOMPANY SCHOLING IN NEDERLAND
Hoe maak je sociale interactie voor een kind met autisme interessant en betekenisvol, zodat het uit zichzelf meer gaat spelen en communiceren?
Tijdens drie praktijkgerichte dagen leert je team hoe je met de vier ADIS™-blokken én shaping spontane communicatie, sociale motivatie, taalontwikkeling, samenspel en samenwerking ondersteunt. Je werkt met echte praktijkvideo’s en voorbeelden uit het dagelijks werk en leert de volgende haalbare stap vanuit het kind zelf te kiezen.
Het programma wordt afgestemd op de vragen en praktijk van jouw instelling.
VOOR JE HELE TEAM
3 trainingsdagen
Incompany in Nederland
Groepsgrootte, btw en eventuele reis- en verblijfskosten worden vooraf in een offerte verduidelijkt.
MISSCHIEN HERKEN JE DIT
Je doet wat wordt geadviseerd. Je helpt, legt uit, oefent en stuurt bij. Toch lukt spontaan contact, spelen of communiceren nog niet zoals je hoopt. En juist in heel gewone situaties merk je hoeveel invloed dat op jullie leven heeft.
HOE DAT ER THUIS UIT KAN ZIEN
Vaak zijn het niet de grote leerdoelen waar ouders het meeste last van hebben. Het zijn de gewone momenten waarop alles ineens vastloopt — terwijl je weet dat je kind eigenlijk veel meer kan dan er op dat moment uitkomt.
Misschien ga je liever niet meer samen naar de supermarkt omdat het bij de kassa kan escaleren. Of bak je geen pannenkoeken meer samen, omdat een onverwachte verandering in het vaste ritueel de vorige keer eindigde met de beslagkom op de grond.
Misschien stapt hij pas in de auto wanneer híj de deur mag openen of het adres mag invoeren.
Je gaat naast hem zitten omdat je graag contact wilt. Hij loopt weg. Of hij speelt lange tijd met hetzelfde materiaal, maar jouw poging om mee te doen maakt het spel juist moeilijker.
Misschien komen vriendjes minder vaak, omdat samen speelgoed delen telkens te veel spanning geeft. Langzaam wordt het gezinsleven kleiner.
Een kind kan woorden hebben of een communicatietablet gebruiken en toch grote moeite hebben om uit zichzelf duidelijk te maken wat hij wil, wat er misgaat of waarom hij zo gefrustreerd raakt.
Soms wordt een tablet voor van alles gebruikt, behalve voor het gesprek waarvan je juist zo gehoopt had dat het daardoor makkelijker zou worden.
DE WERKWIJZE ACHTER ADIS™
ADIS™ is gebaseerd op toegepaste gedragsanalyse (ABA), maar vertrekt niet vanuit een reeks opdrachten die het kind moet uitvoeren. De volwassene kijkt eerst wat het kind zelf kiest, probeert en communiceert, en creëert van daaruit de voorwaarden voor een volgende ontwikkelingsstap.
NIET AFDWINGEN, MAAR ONTWIKKELEN
Een kind hoeft niet eerst een woord na te zeggen, een opdracht uit te voeren of contact te maken om te laten zien wat het nodig heeft. Ook een blik, beweging, eigen handeling of weigering kan al communicatie zijn.
We reageren daarop en veranderen waar nodig het materiaal, de omgeving of ons eigen handelen. Zo kan het kind gaan ontdekken dat zijn initiatief effect heeft en dat samenspelen met een ander plezierig en zinvol kan zijn.
Het doel: niet alleen een vaardigheid kunnen, maar er uit zichzelf gebruik van willen én kunnen maken.
We eisen niet dat het kind kijkt, spreekt, imiteert of meedoet. We proberen bij zijn motivatie aan te sluiten door zijn initiatieven te volgen en te respecteren. Ook weigeringen nemen we serieus, zonder noodzakelijke grenzen los te laten.
Vanuit wat het kind zelf laat zien, maken we een volgende stap in contact, communicatie of samenspel mogelijk.
Een blik, gebaar, beweging of geluid vertelt vaak al iets. We proberen de betekenis te begrijpen en reageren erop. Woorden en ondersteunende communicatiemiddelen kunnen daarop voortbouwen.
We vertrekken vanuit wat het kind al spontaan doet en versterken stap voor stap duidelijkere communicatie, betrokkenheid, samenspel en zelfstandiger initiatief. Niet vanuit één verplichte eindreactie.
Geen stickers, snoep of puntensystemen om een reactie uit te lokken. Het spel dat doorgaat, een ander die reageert of iets dat lukt, wordt de betekenisvolle opbrengst van de handeling zelf.
We maken materialen en activiteiten toegankelijker en passen tempo, afstand of moeilijkheid aan. Daarmee kan het kind meer zélf beginnen, in plaats van steeds op hulp of een aanwijzing te wachten.
Zelf kiezen is niet het eindpunt. Het kind ontdekt dat anderen bijdragen, reageren en eigen ideeën hebben. Zo kan gedeeld plezier uitgroeien tot wederkerig samenspel en deelname aan een groep.
ADIS™ combineert bestaande gedragsanalytische principes op een eigen, ontwikkelingsgerichte manier in spel, contact en gewone dagelijkse situaties.
ZO ZIET DAT ER IN DE PRAKTIJK UIT
Deze drie video's laten momenten zien uit de ontwikkeling van hetzelfde meisje. Je ziet hoe gedeeld spel en eigen initiatief geleidelijk meer ruimte krijgen.
HET BEGIN
Kijk wat er ontstaat wanneer een activiteit voorspelbaar en speels wordt en er ruimte blijft voor het kind om zelf iets toe te voegen.
EEN VOLGENDE STAP
Een klein spel wordt interactie wanneer beide deelnemers iets bijdragen en wat de één doet invloed heeft op wat de ander daarna doet.
DE ONTWIKKELING IN DE TIJD
Eind mei lukt het me nog niet om bij haar spel aan te sluiten. Een paar sessies later zoekt ze me zelf op. Eind september begint ze uit zichzelf ons spookspel, haalt ander speelgoed en voegt ideeën toe.
We zagen elkaar ongeveer één keer per week, met een onderbreking in juli en augustus.
Werkt de video niet in je browser? Open de krokodilvideo apart.
Eerst probeert zijn moeder ook met de krokodil te spelen. Hij pakt hem en loopt ermee weg.
Een paar maanden later rent hij achter mij aan en probeert me met de krokodil te bijten. Tien dagen daarna vraagt hij voor het eerst zelf: ‘Geef me de krokodil!’
Vervolgens steken drie andere kinderen hun voeten naar hem uit om mee te spelen.
Het gaat niet alleen om de woorden leren zeggen, maar vooral om ze spontaan gebruiken omdat hij het spel wil voortzetten.
DE METHODE ACHTER MIJN WERK
De manier van werken die door mijn boek, ouderbegeleiding en professionele trainingen loopt, heb ik geformaliseerd in ADIS™: een ontwikkelingsgerichte methode, gebaseerd op wetenschappelijke principes uit de toegepaste gedragsanalyse (ABA), toegepast in natuurlijke situaties.
De kernvraag blijft steeds dezelfde: hoe kan het kind binnen de activiteit die het zelf kiest een volgende stap zetten? De volwassene creëert de voorwaarden, reageert op wat verschijnt en vormt van daaruit de ontwikkeling.
Een kind leert niet alleen door te reageren op wat anderen vragen. Het heeft ook ruimte nodig om te ontdekken wat het zelf wil, wat het leuk vindt en welke ideeën het heeft. Daarom beginnen we bij ADIS™ met aansluiten: het kind kan ervaren dat het gezien en gehoord wordt, dat zijn initiatieven ertoe doen en dat samen spelen plezierig kan zijn.
Van daaruit bouwen we geleidelijk verder aan spontaan communiceren, variatie en wederkerigheid. Niet alleen zelf iets beginnen, maar ook openstaan voor een voorstel van een ander en samen een activiteit vormgeven. Het gaat om wederkerigheid: beiden kunnen iets voorstellen en elkaars initiatief volgen.
Wetenschappelijke achtergrond: onderzoek naar spontane exploratie (Bonawitz e.a., 2011), responsieve ouder-kindinteractie (PACT, 2010) en naturalistisch leren (Schreibman e.a., 2015) ondersteunt afzonderlijke uitgangspunten van deze werkwijze. Deze studies zijn geen effectiviteitsonderzoek naar ADIS™ als geheel.
Contact waarin een kind zich gezien en begrepen voelt en waarin samenzijn toegankelijk en betekenisvol wordt.
Zien wat een kind al uitdrukt en hem helpen steeds duidelijker en zelfstandiger invloed uit te oefenen op zijn omgeving.
Samen afstemmen, bijdragen, problemen oplossen en een activiteit werkelijk met elkaar dragen.
Observeren, wachten wanneer dat informatie geeft en iets toevoegen dat deelname of ontwikkeling mogelijk maakt.
Betekenis geven aan wat hij laat zien en ervoor zorgen dat ieder initiatief een begrijpelijk effect heeft.
Activiteiten creëren waarin jullie allebei werkelijk bijdragen.
Vertrekken vanuit wat ontstaat en verder bouwen op kleine ontwikkelingsstappen.
KIES WAT BIJ JULLIE PAST
Je hoeft niet meteen te weten welke vorm bij jullie past. Hieronder vind je drie manieren om verder te gaan: met mijn boek, persoonlijke begeleiding of de ADIS™-workshop.
Zo doet je kind met autisme weer mee laat aan de hand van gewone situaties zien hoe je anders kunt kijken naar initiatief, communicatie, spel en dagelijkse participatie.
Bekijk het boekEen intensieve week met vijf dagen van twee uur persoonlijke ADIS™-begeleiding (€ 2.400). We werken met video, spel en dagelijkse situaties en vertalen wat we zien naar jullie leven thuis.
In de zomervakantie zijn er ook intensieve weken van vijf dagen, vier uur per dag (€ 4.000). Na de week is optionele online vervolgbegeleiding mogelijk: één uur per twee weken via Zoom (€ 300 per maand).
Bekijk de begeleidingEen praktische eendaagse workshop over communicatie shapen, sociale motivatie, taal tijdens spel en echt samenwerken. Je volgt Adibs ontwikkeling met praktijkvideo's als rode draad.
Wil je eerst kennismaken? Op dinsdag 3 november geef ik een gratis online webinar van 20.00 tot 21.00 uur.
Eerst gratis kennismaken Bekijk de workshop
NU VERSCHENEN BIJ SWP
In mijn boek laat ik zien hoe gewone momenten — spelen, eten, aankleden, wachten, opruimen, samen iets maken — kansen kunnen worden voor contact, communicatie en ontwikkeling.
Niet door van ieder moment een therapiesessie te maken, maar door beter te zien wat je kind al laat zien en de omstandigheden zo aan te passen dat hij zelf kan deelnemen, initiatief nemen en verder leren.
COMMUNICATIE IS MEER DAN TAAL
OVER CAROLINE PETERS
Ik begeleid kinderen met autisme, hun ouders en professionals. Als gedragsanalist (BCBA en ACC-A) combineer ik kennis van leren en gedrag met een ontwikkelingsgerichte blik op relatie, communicatie en coregulatie.
In de loop van mijn werk ben ik steeds minder gaan vragen: hoe krijg ik dit kind zover dat hij doet wat ik vraag? En steeds vaker: welke omstandigheden heeft hij nodig om binnen wat hij zelf kiest een volgende stap te kunnen zetten?
Uit die manier van werken zijn mijn boek en de methode ADIS™ ontstaan.
BLIJF OP DE HOOGTE
In mijn nieuwsbrief deel ik ideeën over autisme, samenspelen, communicatie en initiatief. Je hoort ook wanneer er nieuwe webinars of workshops zijn.
PROFESSIONELE KWALIFICATIES & KWALITEITSMERKEN
BCBA-certificering nr.: 1-14-16
Gecertificeerd door de BACB sinds 2014.
ACE-aanbieder nr.: IP-25-11837
RDI-certificering
Gecertificeerd RDI-consulent sinds 2022.
Adres
Nijlring 83
5152 VJ DRUNEN
NEDERLAND
Bezoekadres
Rte de la Grange aux Moines
78460 CHOISEL
FRANKRIJK
Tel: +33 6 38 79 36 41
Contact
caroline@aba-instituut.nl
